World Cup: Không chỉ là bóng đá, đó là một canh bạc tỷ đô!
Thật ngây thơ nếu cho rằng World Cup chỉ là 90 phút trên sân cỏ với những pha lập công mãn nhãn. Bên dưới ánh đèn sân khấu hào nhoáng là một cuộc chiến kinh tế khốc liệt, nơi bản quyền truyền hình là con át chủ bài đắt giá nhất. Người hâm mộ thường chỉ thấy giá vé, giá đồ ăn thức uống tăng vọt, nhưng ít ai biết rằng, chính chi phí khổng lồ để sở hữu bản quyền phát sóng là “vết dầu loang” tài chính âm thầm ăn mòn túi tiền của các đài truyền hình, và cuối cùng, gánh nặng đó lại rơi vào tay người tiêu dùng.
Câu chuyện đã bắt đầu: Những hợp đồng bản quyền thời kỳ đầu
Bước sang giai đoạn giữa những năm 2000, đặc biệt là các kỳ World Cup 2006, 2010, và 2014, bức tranh kinh tế của bản quyền truyền hình đã thay đổi chóng mặt. Sự cạnh tranh khốc liệt giữa các tập đoàn truyền thông lớn, sự trỗi dậy của truyền hình trả tiền (pay-TV) và các kênh thể thao chuyên biệt đã đẩy giá trị bản quyền lên một tầm cao mới. FIFA, với sức hút toàn cầu không thể chối cãi, bắt đầu đòi hỏi những con số “trên trời”. Chi phí bản quyền cho các khu vực lớn tăng trưởng trung bình 30-50% sau mỗi kỳ World Cup. Các nhà đài buộc phải tung ra các gói thuê bao cao cấp, tăng tần suất quảng cáo, hoặc gộp chung vào các gói dịch vụ giải trí tổng hợp để bù đắp chi phí đầu tư. Giá trị của mỗi trận đấu, mỗi khoảnh khắc trên sóng được định giá bằng hàng triệu USD, biến World Cup thành một “mỏ vàng” mà ai cũng muốn khai thác.
Thập niên 2000 - 2010: Cơn sốt bản quyền leo thang
Đến các kỳ World Cup 2018 và 2022, giá trị bản quyền đã đạt đến những đỉnh cao kỷ lục, có thể lên tới hàng tỷ USD cho một kỳ World Cup duy nhất. Sự xuất hiện và phát triển mạnh mẽ của các nền tảng streaming kỹ thuật số đã tạo ra một cuộc đua song mã giữa truyền hình truyền thống và thế giới số. Các hợp đồng bản quyền không còn chỉ gói gọn trong phạm vi quốc gia mà có xu hướng hợp nhất, tạo ra những gói giá trị lớn hơn, đòi hỏi các nhà đầu tư phải có tiềm lực tài chính khổng lồ. Tại Việt Nam, chi phí bản quyền World Cup luôn là một chủ đề nóng, với mỗi kỳ đấu, người hâm mộ lại thấp thỏm chờ đợi xem đài nào sẽ “thắng thầu” và mức giá sẽ là bao nhiêu. Việc đấu giá bản quyền cho các giải đấu lớn như World Cup 2026, với sự tham gia của nhiều quốc gia đăng cai (như đã từng có những thảo luận về cc thnh ph ng cai world cup 2026), hứa hẹn sẽ tiếp tục tạo ra những con số gây choáng váng trong giới kinh doanh thể thao.
Giai đoạn 2018 - Hiện tại: Kỷ lục mới và cuộc đua số hóa
Quay ngược về những thập niên 1990 và đầu những năm 2000, bản quyền truyền hình World Cup vẫn còn là một khoản đầu tư có thể kiểm soát được đối với các đài truyền hình quốc gia. FIFA thu về hàng trăm triệu USD, một con số lớn vào thời điểm đó, nhưng vẫn còn là “tiền lẻ” so với giá trị thương mại toàn cầu mà giải đấu mang lại. Các nhà đài xem đây là một thương vụ làm ăn “chắc thắng” nhờ lượng khán giả khổng lồ và tiềm năng quảng cáo. Tuy nhiên, đây là giai đoạn bản lề, đặt nền móng cho sự bùng nổ giá trị bản quyền sau này, như cách một hạt mầm nhỏ bé sẽ vươn mình thành cây cổ thụ.
Bằng Con Số
- Hơn 7 tỷ USD là tổng doanh thu bản quyền truyền hình mà FIFA ước tính thu được từ World Cup 2022.
- Chi phí bản quyền phát sóng World Cup 2026 cho thị trường Mỹ được dự báo sẽ vượt qua con số 1 tỷ USD.
- Giá trị bản quyền truyền hình World Cup đã tăng trưởng trung bình 400% trong giai đoạn 2002-2018.
- Một gói quảng cáo 30 giây trong giờ cao điểm của World Cup có thể lên tới vài trăm nghìn USD tại các thị trường lớn.
- Số lượng người xem toàn cầu cho các kỳ World Cup luôn đạt hàng tỷ lượt, tạo ra nguồn thu quảng cáo khổng lồ cho các đài sở hữu bản quyền, ước tính khoảng 60-70% tổng doanh thu của FIFA đến từ bản quyền và tài trợ.
Tương lai nào cho bản quyền World Cup?
Nhìn về phía trước, cuộc chiến bản quyền World Cup chắc chắn sẽ còn gay cấn hơn. Xu hướng số hóa tiếp tục thống trị, với các nền tảng streaming sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng, có thể dẫn đến việc bản quyền bị chia nhỏ hoặc được bán theo các gói nội dung độc quyền. Các mô hình kinh doanh mới, có thể bao gồm cả việc bán quyền truy cập trực tiếp cho người hâm mộ mà không qua trung gian đài truyền hình, cũng là một khả năng. Tuy nhiên, một điều chắc chắn: sự cân bằng giữa việc làm cho môn thể thao vua trở nên dễ tiếp cận với mọi người và tối đa hóa lợi nhuận từ sức hút toàn cầu của World Cup sẽ tiếp tục là một bài toán kinh tế nan giải, nơi người hâm mộ có thể sẽ phải trả nhiều hơn cho “đặc quyền” xem bóng đá.